SPEAKER_00 0:12

Welkom bij Ondembro, de podcast over persvoorlichting in de praktijk. Mijn naam is Ronald van der Aert en onderweg praat ik met een collega uit het vak over zijn of haar ervaring op het gebied van woordvoering. In deze aflevering van Ondembargo praat ik met Hans van Kastel. Hij is senior woordvoerder bij Royal Schipholgroep. Wij kennen dat als Schiphol, maar het is Royal Schipholgroep formeel. Daarvoor was hij coördinator persvoorlichting bij de KVB en daarvoor weer persvoorlichter bij Holland Kazier. Voldoende ervaring dus om een mooi gesprek te voeren. Welkom in onderembargo, Hans.

SPEAKER_01 0:46

Ja, dankjewel. Welkom op Schiphol.

SPEAKER_00 0:47

Ja, mooi zeggen onder de rook van de vliegtuigen. Maar we kijken naar een andere kant van het spectrum. Dus we zien geen vliegtuigen hier.

SPEAKER_01 0:58

Nee, klopt. Ons kantoor, degene die echt kantoorwerk doen en niet echt in de operatie moeten zijn, die zit er net even ergens anders. En dan kan het zijn dat je geen vliegtuigen ziet. Ja, want we kijken hier richting het westen. Welke baan ligt daar? Ja, als je die kant opkijkt, daar zie je hier achter loopt de Zwaneburgbaan.

SPEAKER_00 1:14

En een heel stuk verderop heb je de polderbaan, maar dan moet je echt goede ogen hebben. Een taxi, je kan ik me herinneren, van voor corona. Klopt. Als er nu één branche zichtbaar klappen heeft gekregen door corona, dan is het wel de luchtvaart. Hoe gaat dat nu met Schiphol?

SPEAKER_01 1:30

We zitten nu op 60.000, 70.000 passagiers per dag. Dat lijkt veel. Dat is misschien in coronatijd ook veel. Maar zit nog ver weg van wat het oorspronkelijk was. We zaten zo rond 200.000 reizigers per dag. En richting de zomer liep dat op tot 230.000 reizigers per dag. Dus er zitten nog wel van ver vandaan. Tegelijkertijd is het herstel wel ingezet, want we komen van een periode dat we op 3% van het aantal reizigers zaten.

SPEAKER_00 1:57

Ja, dat is een heel groot verschil alweer. Het begint alweer bijna normaal te voelen, of niet?

SPEAKER_01 2:02

Ja, en nee. Voor ons is normaal dat er toch echt gewoon heel veel mensen zijn en heel veel mensen in vakantiestemming. En die vakantiestemming komt wel steeds meer terug. Er zijn steeds meer reizigers die ook plezier hebben in vakantie. Pzier hebben in reizen, dat was een paar maanden geleden, was dat toch anders dan liepen mensen toch een beetje voorzichtig rond hier op de luchthaven, dat is er wel vanaf.

SPEAKER_00 2:23

Maar het echt en normaal is nog verre van. We gaan er zo uitgebreid over praten, maar eerst even een paar stappen terug. Je zit hier alweer vier en een half jaar. Hoe ben je terecht gekomen?

SPEAKER_01 2:35

Nou ja, ik werd benaderd en ik zat bij de KVB en ik had het bij de KVB hartstikke goed naar mijn zin. Tegelijkertijd was ook nog wel jong. Ik vind mezelf nog steeds wel jong, maar ik was jong en de ruimte om door te groeien bij de KVB was er beperkt, was er wel een beetje. Dus toen ik werd benaderd, was mijn interesse wel meteen gewekt. Ik heb het toen niet meteen gedaan. Omdat ik dacht, ja, ik zit nog niet zo lang bij de KVB. Ik vind de KNV nog hartstikke leuk. Nog veel te doen? Ja, de doortijd veel te doen. Zeker, zeker. Maar een jaar later kwam Schiphol weer, werd ik gebeld door de directeur van mijn afdeling Corporate Affairs. Die overigens nu weg is zit, nu een andere directeur. Of ik niet toch nog een keer langs wilde komen om te praten, dat heb ik dat gedaan en te was verkocht.

SPEAKER_00 3:18

En waar zit dan waar zit dan het verkooppraatje? Wat is de uitdaging van Schiphol voor jou?

SPEAKER_01 3:25

Wat ik heel mooi vind aan Schiphol, is dat het een heel groot maatschappelijk belang dient. Het zorgt voor heel veel werkelegenheid, het is heel goed voor de economie. Heel veel mensen hebben er plezier van door te reizen, de wereld te ontdekken, vrienden te ontmoeten. Maar er zit ook een keerzijde aan vliegen. En dan moet je denken aan duurzaamheid, geluidsoverlast en juist dat spanningsveld tussen of eigenlijk de balans zoeken daarbij, waar Schiphol eigenlijk elke dag mee bezig is, dat vind ik heel interessant. En dat levert ook heel veel mediaandacht op.

SPEAKER_00 4:00

Hoeveel mediaandacht hebben jullie op een weekbasis of op maandbasis?

SPEAKER_01 4:05

Ja, ik moet heel eerlijk zeggen dat we het niet zo bijhouden. Maar ik denk, als ik het nu als ik het nu aan denk, ik denk een vraag of tien per dag ongeveer. Rijp en groen door elkaar. Rijp en groen door elkaar. Ik hoorde in een eerdere podcast de datahonger, daar krijgen we ook vrij veel vragen over, over cijfers. Maar het kan ook over hele kleine dingetjes gaan, bijvoorbeeld een vliegtuig dat terugkomt met een vooralarm heet dat in jargon. Daar is naar 999 keer van de duizend keer niks aan de hand. Maar dat levert wel P2000 meldingen op.

SPEAKER_00 4:41

En dan had het alles, kennelijk kijkers of luisteraars die gaan dan ageren.

SPEAKER_01 4:47

Journalisten worden getipt. Ja, en er zijn heel veel journalisten, die volgen natuurlijk alles. Dus die zien dat soms nog eerder dan dat wij het intern te horen krijgen.

SPEAKER_00 4:56

Ja, begrijp het. Voor deze rol werkt je bij de KNV, dat is in hetzelfde vak, woordvoering, maar wel een hele andere organisatie, een andere baan, een andere branche ook. Wat heb je vanuit die functie meegenomen wat hier jou van pas komt? Wat heb je geleerd daar?

SPEAKER_01 5:16

Ja, wat ik heb geleerd is eigenlijk, ik heb daar onwijs veel vlieguren gemaakt. Ik kwam bij Holland Casino vandaan en ik ging naar de KNV. En ik moet wel zeggen, ik moest echt wennen, de media aandacht bij de KNV was enorm. Ik kende dat niet. Ik vond dat ook wel overweldigend in het begin. En de functie die ik had bij de KNB was ging over amateurvoetbal en betaald voetbal. En daar deed ik de woordvoering over samen met collega's. En dat was net in de periode nadat die grensrechter was doodgeschropt, Richard Nieuwenhuizen. In Almere. En het was elk weekend dat je piquet had, en dat was daar om de week was je eigenlijk het hele weekend aan het werk, want er was altijd wel ergens een opstootje. Dus ik heb daar onwijs veel vlieguren gemaakt. En eigenlijk het belangrijkste wat ik heb geleerd is dat zijn een beetje twee dingen. Tijd is je vriend en vijand. Dus vriend in de zin van als je goed vooruitkijkt in de tijd, dan kan je heel veel voor zijn. Het is je vijand, omdat het jaagt je ook op. Deadlines kunnen je ook opjagen.

SPEAKER_00 6:23

En dat moet ik nu met een antwoord komen.

SPEAKER_01 6:26

En het tweede wat ik heb geleerd is, je moet een intern netwerk opbouwen. En dat klinkt heel vanzelfsprekend als je woordvoerder bent, maar als je nog niet zo heel lang dat bent en niet gewend bent met dagelijks, weet ik veel hoeveel mediavragen beantwoord. Want bij de KVB was dat wel meer dan bij Schiphol. Dan ontkom je niet aan door een heel sterk netwerk intern te hebben. Je moet mensen intern hebben die ook bereid zijn jou te helpen. Want alles wat je vraagt, je moet nu antwoord hebben en niet pas over drie dagen. En je moet een eerlijk antwoord hebben.

SPEAKER_00 6:57

Je moet de context weten van het issue voordat je.

SPEAKER_01 7:01

Ja, en op een gegeven moment heb je na een jaar of twee een netwerk intern dat je, nou oké, bel die collega, die weet het misschien niet 100% zeker, maar die kan me in ieder geval verder helpen. En dat is wel een les die ik heb geleerd. Je moet echt ook werken aan je collegialiteit en je interne netwerk.

SPEAKER_00 7:17

Ik kan me herinneren dat ik in de periode dat ik bij UPC werkte, heel vaak woordvoering deed over storingsmeldingen. En dan moet je ook kunnen vertrouwen dat het antwoord wat je van collega's krijgt over een oorzaak van een storing, ook de juiste informatie is. En een van de keren dat ik belde over een storing, ik geloof, RTL 4 was uitgevallen in een enorme onweersbui, of sneeuwbui. Toen kreeg ik het antwoord, ja, er is iets met de schotels. En ik ben door gaan vragen, wat is er dan met de schotels? Ja, jongens, kom op, ik wil het weten. Ook al kan ik het niet gebruiken, ik wil weten wat is er aan de hand. Toen bleek dat er een sneeuwlaag in de schotel lag, waardoor de ontvangst van het satellietsignaal verstoord was. Maar dat kan je natuurlijk niet vertellen. Toen zei ik van ja, maar hebben we daar niet een. Daar zijn we toch op voorbereid op sneeuw in een schotel. Dat kon ik me herinneren. Want daar zit een verwarming in. Ja, die was niet aangesloten. Maar dat is het verhaal wat je dan niet kan vertellen. Dus dan hou je het op een storing en er wordt nog onderzoek gedaan naar de oorzaak. En vervolgens is wel heel snel die schotel natuurlijk gerepareerd en goed aangelegd. Maar je moet wel de juiste informatie hebben en kunnen vertrouwen dat je daar iets mee kan.

SPEAKER_01 8:36

Ja, klopt. En dan moet je in investeren. Dat kost best een beetje tijd voor dat collega's je vertrouwen. Want je krijgt soms informatie die je niet wil delen of niet direct kan delen, maar collega's moeten wel vertrouwen dat ze het jou kunnen vertellen, zodat je in ieder geval weet wat je wel kan vertellen. Maar dat kost wel tijd en moet je in investeren.

SPEAKER_00 8:56

Corona heeft enorme impact gehad op Schiphol. Je vertelt het net al even. Jullie zijn teruggegaan naar 3% van het volume in passagiers. Wat waren de gevolgen voor jou, persoonlijk als woordvoerder en voor jouw collega woordvoerders?

SPEAKER_01 9:13

Met name onwijs veel mediavragen natuurlijk. En wel anders dan dat je het normaal gesproken doet. Normaal gesproken zaten wij op een kamer met elkaar en dan rinkelde er een telefoon. En als jij mijn collega bent en jij neemt de telefoon op en dan gaat nog een keer dan gaat mijn telefoon, neem ik op. Dus de samenwerking was een stuk makkelijker. Maar toen zaten in één keer allemaal thuis. Had één iemand een telefoon. Want je moet nog even uitvinden hoe dat precies zat, ook weer met het doorschakelen van die telefoon. Inmiddels wel goed. Maar iedereen werkt thuis. Maar de mediadruk is enorm hoog. En dat gaat van de cijfers hebben het over gehad. Hoeveel reizigers verwachten jullie? Hoeveel zijn er nu? Hoeveel minder zijn dat ten opzichte van toen en van toen en van toen. Maar ook heel veel verzoeken om op de luchthaven opname te maken. En dat hebben we zo goed mogelijk gedaan. We hebben dat heel veel gedaan ook. Maar daar zitten wel beperkingen aan. En daar zaten zeker in het begin vrij strikte coronaberkingen aan. Want toen corona net zijn intrede deed, was dat echt eigenlijk nat dan om andere mensen dan passagiers mee te nemen naar bijvoorbeeld de lounches of de start- en landingsbanen. Dus dat heeft best veel impact gehad. We hebben heel veel vragen gehad. Het is een hele drukke periode geweest. Je zag ook wel een beetje wisselwerking. We hebben ook een hele periode gehad dat het wat rustiger was. En dat was met name omdat bijvoorbeeld KLM heel veel in het nieuws was. En er zit een max aan hoeveel kranten en tv stations en radiostations aandacht besteden aan luchtvaart. Dus als KLM heel veel in het nieuws was, waren wij het weer iets minder.

SPEAKER_00 10:45

Sowieso ik heb wel eens laten uitzoeken hoeveel bedrijfsnieuws is er nou echt in het NOS-journaal. En hoeveel gaat dan over een bepaalde branche? En binnen die branche over een bepaald bedrijf. En dan blijft er bijna geen tijd over om je verhaal eigenlijk voor het voetlicht te brengen. Goed nieuws komt altijd in het nieuws, maar nieuws maken, wordt dan wel ingewikkeld. Je vertelde dat mensen op de lucht journalisten op de luchthaven wilden kijken. Hoe hebben jullie dat kunnen faciliteren dan?

SPEAKER_01 11:21

Dat is altijd aan bepaalde restricties gebonden. Dus er moet altijd iemand mee die journalisten kan en mag begeleiden. Ik en mijn collega's woordvoerders mogen dat doen. Er zijn natuurlijk wel meer op Schiphol die dat mogen. Maar dat moet, dat is een afspraak ook die we hebben met omwille van de veiligheid. Dat is ook een strikte afspraak tussen ons en de Marchede, is altijd begeleiding bij. Dus wat we hebben gedaan is dat we op een x aantal momenten journalisten hebben meegenomen naar bijvoorbeeld de Aalsmeerbaan, die werd op een gegeven moment ingezet als parkeerplaats voor vliegtuigen. Ja, dat is een unicum, dat gebeurt nooit een van de spijer. Heel sterk beeld, is dat voor enorm. Voor tv en ook fotografie. Precies. Dus daar zijn we een paar keer hebben een grote bus geregeld. Dan had je zo'n grote bus met zo'n verlengde bus. En er zat al acht man in, een paar fotografen. Corona-afstand. Op corona-afstand, inderdaad. Twee verslaggevers, twee cameramensen, een paar fotografen en dan ging je daar naartoe. En dat hebben we een x aantal keer gedaan. We zijn met een paar fotografen ook nog, zeker toen wij noemden dat kernschiphol, gingen we helemaal terug naar op basis van die 3% reizigers, hadden we x aantal pieren gesloten. Het beeld wat je toen zag was van reizigers in witte pakken, dat is een iconisch beeld wat journalisten vanzelfsprekend wilden hebben. Dus dat hebben we gefaciliteerd. Er zat ook wel een eindigheid aan, want op een gegeven moment, die verzoeken kregen op een gegeven moment elke dag. En op een gegeven moment heb je het ook wel laten zien. En dat is geen onwil, maar we moeten er zelf wat voor regelen. Gaat tijdsinvesteringen in zitten. En op een gegeven moment komt ook een beetje op het moment dat je denkt: ja, hoe vaak gaan we nog stilstaande vliegtuigen fotograferen? Hoewel je het best begrijpt van de individuele journalisten of individuele medium, hebben wij op een gegeven moment wel de afweging gemaakt, nou, we gaan dat wel een beetje afkaderen. Want anders staan we elke dag hier foto's te maken van diezelfde toestellen die stilstaan.

SPEAKER_00 13:18

Het grote nieuws is er wel van afstand.

SPEAKER_01 13:22

Dat vind ik altijd, daar moet je ook mee oppassen. Want een journalist bepaalt in principe wat het nieuws is. Maar wij bepalen wel wat de mogelijkheden daarto zijn. In ieder geval de plekken die beperkt toegankelijk zijn. En als het op een gegeven moment zoveel tijdsinvestering kost om nog een keer met één fotograaf ergens naartoe te gaan, dan maken we soms de afweging. Sorry, we begrijpen jouw belang, maar het weemel nu van de foto's, kijk bij ANP, daar kan je even. Pik er daar één vandaan.

SPEAKER_00 13:52

Wat betekende corona voor jouw afdeling?

SPEAKER_01 13:55

Ja, daar zijn in ieder geval binnen ons team wel wijzigingen geweest. Want in totaal zijn er überhaupt bij Schiphol hadden we 2500 FTE, zijn er ruim 300 weg door middel van reorganisatie. En dat betekende voor ons team ook wel wat. Want onze manager werd boventalig verklaard. Dat is heel spijtig, zeker voor hem. Dus ja, we doen het met iemand minder. Daar staat wel weer tegenover dat het ook altijd een beetje cru, maar ook wel een beetje kansen biedt. Want tegelijkertijd dat hij wegging, ging ook een manager van een andere afdeling weg. En we hebben nu een nieuw team, en dat heet het nieuws team noemen wij dat. En daarin zitten alle mensen die bezig zijn met de actualiteit, het dagelijkse nieuws. En we waren eerst vrij specifiek ingericht op mediarelaties en dan social media en interne communicatie. En we hebben nu de collega's die zich bezighouden met media, dus de woordvoerders. Wat zijn er vier? De collega's van social media en iemand van interne communicatie die gewoon elke dag bezig is met het nieuws intern verspreiden, het nieuws wat in de kranten staat, duiden. Dat zit nu in één team. Dus het heeft ook wel weer, maar goed, dat heeft een paar maanden geduurd, het heeft ook wel weer iets heel moois opgeleverd dat we nu een nieuw team hebben.

SPEAKER_00 15:18

Mooi om te horen. Als ik aan Schibel denk, dan denk ik ook aan groei. Daar lijkt het voortdurend over te gaan. En met name de ambitie om verder te groeien en de impact dan op de omgeving. Is dat door corona veranderd?

SPEAKER_01 15:34

Eigenlijk is dat al eerder veranderd. We hebben een nieuwe CEO gekregen in 2018, Dick Bensop. En die heeft eigenlijk vanaf het begin af aangezegd. Schiphol moet niet inzetten op maximale groei. Er moet zeker geen sprake zijn van ongebreidelde groei, maar je moet dat een beetje groeien wat nodig is om het netwerk in stand te houden. En wat nodig is om de economische meerwaarde van Schiphol in stand te houden of beter te maken. Wij noemen dat gecontroleerde groei. En hij heeft daarbij ook direct gezegd, de afgelopen jaren is het veel te hard gegaan. De groei is veel te onstuimig geweest. Waardoor het vertrouwen bij mensen in de omgeving weg is, waardoor je echt wel een achterstand hebt als het gaat om de geluidsbeperking en de klimaatdoelen. Dus die trend is al eerder ingezet. waar corona wel voor zorgen is. De prognoses nu zijn dat we in 2024, misschien 2025, terug zijn op het oude niveau. En het oude niveau is 500.000 vluchten van en naar Schiphol. Dat geeft wel ruimte en rust in de discussie. Want mensen in de omgeving, omwonenden, maar ook bestuurders in de omgeving, die pleiten al best wel tijd voor een pas op de plaats. Laten we nou niet roeien voordat we goede afspraken met elkaar hebben gemaakt. Ovoordat er echt zicht is op hinderbeperking en minder overlast. En dat geeft corona ons nu wel. En dat is een voordeel bij een nadeel, om het maar zo te zeggen, dat we nu een x aantal jaar extra hebben dat we dat maximum van 500.000 zeker niet hebben, maar er dus ook nog niet overheen gaan.

SPEAKER_00 17:11

Maakt dat jouw werk als woordvoerder makkelijk? Op dit thema. Ja, zeker.

SPEAKER_01 17:17

Maar dat is eigenlijk al met de komst van Dik Benschop in die zin makkelijker geworden. Voorheen was het. Ja, zeker. Dus ik zou zeggen, dat is voor een woordvoerder ook heel prettig om met hem te werken, want hij heeft zo onwijs veel ervaring ermee. Maar sinds zijn intrede is dat verhaal wel makkelijker geworden. In die zin dat we ook kunnen zeggen, ja, wij willen ook geen ongebreidelde groei. En ik moet ook heel eerlijk zeggen dat ik me daar persoonlijk ook prettiger bij voel om dat verhaal te vertellen. Het is een verantwoordelijker verhaal. Ja, en eentje waarbij ik zelf ook veel meer gevoel heb dan de boel moet zoveel mogelijk volgevlogen worden.

SPEAKER_00 18:02

Hoe gaan media met dit issue om? Wat merk je daar?

SPEAKER_01 18:08

Groei is wel. Ik denk, ik zit hier nu vier en een half jaar, is het thema. Toch? Ja, en dat is groei en duurzaamheid, maar dat is vaak gecombineerd. Maar groei is het thema. En we geven vrij veel interviews. Ik denk, als we nu journalisten luisteren dat ze zeggen, nou dat mag wel een tandje meer. Maar onze directeur geeft ook vrij veel interviews over uiteenlopende onderwerpen. Maar er is één vraag die altijd terugkomt. En dat is en hoe zitten we met jullie groeiambitie? En jullie willen toch groeien. Dus soms hebben wij helemaal niet de behoefte om over groei te praten en niet om dat te verdoezelen. Maar het is de aankomende jaren niet ter sprake. Onze wens is bekend. We willen als de tijd daar is, gecontroleerd groeien. Ms er minder uitstoot is en mits er minder overlast is. Dat is inmiddels ook vastgelegd in de luchtvaartnoten. Dat is gewoon de afspraak. De luchtvaartsector mag straks alleen groeien als er minder uitstoot is en minder ernstig gehinderde zijn. Dus wat ons betreft hoeft het daar niet altijd over te gaan. Maar het is bij elk interview, in ieder geval wat onze CEO geeft, is dat altijd de vraag die linksom of rechtsom terugkomt. En wat je ook ziet, is dat het heel vaak de kop haalt of de lead haalt. Dus je kan een interview geven over duurzaamheid of over hoe je corona bent doorgekomen. Maar dan staat dit in de kop. Ik denk een goed voorbeeld, is de interview vorige week of de week daarvoor in het Financiële Dagblad mooi interview geworden. En dan is de kop topman, Schiphol durf weer te dromen over groei. En ik neem dat de krant niet kwalijk of de journalisten niet kwalijk. Want dat nieuws is belangrijk en dat doet het goed. Maar het plaatst het artikel natuurlijk wel een bepaald daglicht. Al driekwart waarschijnlijk niet over groei ging. Nee, maar op een gegeven moment was op vakantie en ik pakte mijn telefoon erbij en ik kijk naar Twitter en wat zijn al die mansions? En dat zijn allemaal mensen die die kop hebben gelezen en die toch denken: zie je wel, daar gaat die man weer over zijn groei. Terwijl als de vraag niet was gekomen, was hier er niet over begonnen. En is dat dan toch wantrouwen?

SPEAKER_00 20:18

Of is het een makkelijke klikbeed? Maar dan ben ik heel cynisch.

SPEAKER_01 20:22

Ja, dat is enerzijds cynisch, maar ik denk wel dat het deels waar is. Ik denk als er groei in de kop staat, groei in relatie tot Schiphol levert dat veel kliks op. En als de kop zou zijn, dit wordt wel een hele erg PR-kop, maar stel de kop zou zijn, Schiphol wil de meest duurzame luchthaven van de wereld zijn of is op weg om dat te zijn, dan begrijp ik ook wel dat dat niet de kop wordt.

SPEAKER_00 20:45

En dat dat gechallenged zou moeten worden door journalisten natuurlijk. Als jullie met zo'n niet PR-verhaal komen, maar met zo'n inhoudelijk verhaal over duurzaamheid komen, dan moet dat gechallenged worden.

SPEAKER_01 20:55

Nee, tuurlijk. Absoluut. Maar dan wordt het, denk ik, het artikel wel wat minder goed gelezen. Dus ik denk dat Klikbaet een deel meespeelt. Ik denk ook dat de wens om het meest maatschappelijk relevante eruit halen, en dat is in de ogen van velen, de groeidiscussie. Speelt natuurlijk ook heel erg mee. Maar dat is wel een beetje een. Dat houdt zichzelf wel in stand. Want elk artikel over groei leidt tot vragen, leidt weer tot een nieuw interview, leidt weer tot weer een artikel over groei. Dus het is ja we zaten wel eens te denken.

SPEAKER_00 21:30

Je komt niet uit het frame, denk ik. Nee, dat is lastig.

SPEAKER_01 21:32

Dus we zaten wel eens denken: ja, er zijn er misschien twee opties. Of alle vragen over groei negeren. Maar ja, dat doet ook geen recht aan de maatschappelijke discussie die erover is. Bovendien is dat ook, dat zou ook flauw zijn, want op termijn wil Schiphol wel gecontroleerd groeien. Een andere optie is doen op de manier waarop we doen en proberen zoveel mogelijk andere verhalen ook erin te fietsen.

SPEAKER_00 22:00

Onderdeel van die discussie over groei is ook de discussie over Lelystad. Over Lelystad Airport als een soort dependans. De luchthaven voor goedkope vakantievluchten. Dat speelde ook de afgelopen dagen weer op, zag ik. Ook daar gaat het continu over. Groei, groei, groei, zonder rekening te houden met overlast voor de omgeving, zonder rekening te houden met het milieu. Kun je dat pareren als woordvoerders? Het is geen eens een regionale discussie natuurlijk. Maar er speelt wel een groot regionaal belang voor Flevoland mee.

SPEAKER_01 22:38

Zeker, dit is eigenlijk een hele landelijke discussie. Het zat vrij hoog op de agenda, wel bij veel landelijke politici. Kunnen we het pareren? Nou ja en nee. Wat we in ieder geval proberen, is om altijd de context te schetsen. Kijk, wij begrijpen best dat als wij alleen maar het verhaal vertellen, we willen een extra luchthaven voor vakantievluchten. Punt, dat iedereen denkt, ja, waarom zou je een extra luchthaven willen in deze tijd van klimaatcrisis? Maar die luchthaven heeft een functie. Ik ga een beetje uitweiden, maar dat is toch ook wat ik altijd bij journalisten doe, omdat wij het belangrijk vinden dat het context goed is. En de reden dat, er zijn drie manieren om op Schiphol ruimte te creëren voor belangrijke vluchten naar economische centra. Want Schiphol zat voor corona en waarschijnlijk over een paar jaar weer, op het max afgesproken aantal vluchten. Terwijl we een hele belangrijke functie hebben voor de verbinding naar de rest van de wereld. Om een beetje lucht in dat systeem te krijgen, zijn er drie opties. Eén is de internationale trein. We werken op allerlei mogelijke manieren mee om de internationale trein beter te maken, om het te verbeteren. Als er vluchten kunnen worden overgenomen door de internationale trein, kunnen die vluchten uit het schema en kunnen er andere vluchten in. Tweede optie is Lelystad Airport. Dan kan je de vakantievluchten van Schiphol overplaatsen naar Lelystad, zodat die vluchten hier kunnen worden ingevuld door die vluchten naar die belangrijke bestemmingen. Dus niet tien keer naar Tenerife, maar twee keer naar New York bijvoorbeeld, of Sao Paulo, of noemen we dat. En het derde is, en dan moet je kijken, hoeveel is op termijn een beetje groei. En die context is wel belangrijk. En dan begrijpen we alsnog zeer goed de discussie over moet je dat nu willen in deze tijden van klimaatcrisis. Wij denken van wel, omdat wij denken dat het nodig is om Nederland verbonden te houden met de rest van de wereld. En wij denken ook dat dat over 20, 30 jaar klimaatneutraal kan.

SPEAKER_00 24:44

Dat heeft tijd nodig om dat verhaal te vertellen, nu al, zeg ik, het moet even uitweiden. Staan mensen daarvoor open voor dat verhaal? Lokaal of lokale bestuurders, regionaal?

SPEAKER_01 24:56

Ja, en je ziet eigenlijk een beetje een tweedeling. Er is een vrij grote groep rondom Lelystad. De stad Lelystad, die eigenlijk heel graag wil dat die luchtafel open gaat voor het economische belang voor het aanzien van de regio, bestuurders daar willen ook. Een deel van de journalisten, ziet dat verhaal ook wel, maar die ziet ook wel de reden om het niet te doen. En met name dat conflict is natuurlijk weer interessant. Ja, zeker. Dus dat zorgt voor heel veel. En dat conflict, zolang er geen besluit wordt genomen over Lelystad Airport. Ik kwam hier na vier en een half jaar geleden en zeiden ze Lelystad Airport is wel een hot topic, maar dan komt binnenkort komt daar besluit over. Want in 2019 moet het open gaan. Het is nu nog niet open. En de finale beslissing is nog niet genomen of het open gaat. Dus alles ligt op tafel om de beslissing te nemen. Zolang die beslissing uitgesteld wordt, zo lang is er conflict en zo lang is er heel veel media aandacht voor.

SPEAKER_00 25:52

Jullie zijn eigenlijk zolang ik schip op, ken eigenlijk de nationale trots, de nationale banenmotor. Meer dan 70 miljoen passagiers gaf je aan. Jullie staan enorm hoog in alle lijstjes als het gaat om de beste luchthavens ter wereld. Geen vlogger die daar niet een keer een video over gemaakt heeft ongeveer. Hoe belangrijk is die reputatie voor jullie als beste luchthaven ter wereld, of een van de beste luchthavens?

SPEAKER_01 26:22

Het is sowieso prettig natuurlijk, het is leuk, het is fijn om voor zo'n bedrijf te werken, dat geldt voor mij en al mijn collega's. Maar in die zin is dat je zo'n goed verbonde luchthaven bent, ook goed voor onze reputatie. Want het is een van de dingen, als je kijkt naar de onderzoeken die wij doen onder de Nederlandse bevolking, staat die bijna altijd bovenaan. Dus het is onze kwaliteit van service, het comfort dat mensen hier ervaren, de service die we bieden, maar ook de frequentie van het aantal vluchten en het grote netwerk dat we hebben, dat scoort onwijs hoog op het lijstje.

SPEAKER_00 27:00

Daar scoor je de punten mee.

SPEAKER_01 27:02

Dus met het aanbod van vluchten, winkels, comfort, goede bereikbaarheid met openbaar voer en op de weg, dat scoort enorm goed.

SPEAKER_00 27:11

Is dat iets waar je dan als woordvoerder ook bewust mee omgaat in je messaging, in je persberichten, in je interviews. Worden dat soort dingen bewust benadrukt, ook continu?

SPEAKER_01 27:22

Ja, er zijn eigenlijk drie thema's waar we heel veel nieuws onder proberen te scharen. In ieder geuws dat we zelf proberen voor het voetlicht te krijgen, of over het voetlicht te krijgen. En dat gaat eigenlijk om drie kwaliteiten. Kwaliteit van onze service. Dus alles wat we doen in de terminal voor de afhandelingen. Exact. Kwaliteit van het netwerk. Nou, dat is waar we het net over hadden. Want het is uniek in de wereld dat je voor zo'n relatief klein land naar zoveel bestemmingen wereldwijd kan. Dat zorgt ook voor een enorm goed vestigingsklimaatmede. En derde is kwaliteit van leefomgeving. En daar is toch wel op zich opvallend als je alleen zou kijken naar waar reizigers ons op beoordelen. Want dan is duurzaamheid voor reizigers van minder groot belang dan de kwaliteit van service bijvoorbeeld. Maar die vinden we zelf heel belangrijk. En wij denken ook dat dat steeds belangrijker wordt.

SPEAKER_00 28:14

En toch ieder jaar natuurlijk, zodra de vakanties aangebroken zijn en je krijgt Black Saturday of enorme rijen, ook laatste weer Sander Schimmelpanning, die foto's postte van een rij tijdens coronatijd, volgens mij. Reageren jullie op zo'n post? Is dat iets wat jullie oppakken?

SPEAKER_01 28:33

Ja, ik denk dat dat. Syri gaat zich ermee bemoeien. Oké, maar prima. Nee, kijk, dat is denk ik wel een mooi voorbeeld van de dynamiek die je als woordvoerder meemaakte. Het was coronatijd. En we hadden het dieptepunt gehad, althans, toen het dieptepunt in april zaten we op 2-3% van het aantal reizigers. En toen mocht er in de zomer weer een beetje gereisd gaan worden. En Sander Schimmelpen plaatste inderdaad een foto op Twitter. Met nou, we mogen we een beetje reizen. Iedereen er is klaar voor moet je kijken, belachelijk wat een rij. Volgens mij was zijn oorspronkelijke gedachte niet: goh, wat erg dat mensen hier niet helemaal anderhalve meter staan, maar vooral de frustratie dat hij in de rij moest staan, terwijl het toch zo rustig was? Maar dat was in juni 2020 kwam dat bericht. Ja, dat heeft voor een enorme dynamiek gezorgd. Tot die tijd was er, we zaten eigenlijk net een beetje in een nieuwsluwe periode, Kaleen was veel in het nieuws. En vanaf dat moment was het wel weer aan, om het maar zo te zeggen. Dus toen kreeg ik meteen vragen van hoe kan het nou dat geen rij staat, waarom is er geen anderhalve meter, wordt het weer zo druk, waarom reizen al die mensen? Hoe is dit in godsnaam mogelijk? En eigenlijk heeft dat vanaf dat moment best lang volgehouden, ik denk tot december zelfs. En kreeg je toch vanaf dat moment zag ook een toename in het aantal aanvragen van media van kunnen we bij jullie even komen filmen op de luchthaven, want er gaan een paar vluchten naar Curaçao en dat zijn over het algemeen vrij drukke vluchten nog. Of waren dat, kunnen we even komen kijken hoe druk het is. Dus het aantal aanvragen nam toe. Het aantal items, krantenartikelen, itempjes op AT5 en Hnieuws en OS ook. Dus er kwam in één keer veel meer de focus op ons eigenlijk door één foto die niet per se ging over die anderhalve meter. Maar de toon was daarmee wel gezet. En ja, zie je ook de impact die in dit geval een journalist kan hebben, of een mediapersoonlijkheid kan hebben. Met een groot netwerk? Een heel groot netwerk. En dat heeft best lang geduurd. En op een gegeven moment appt dat weer een beetje weg, want dan is duidelijk dat je het over het algemeen vrij goed onder controle hebt. Maar je komt ook voor de onvermijdelijke vraag van journalisten: is dit nou, gaan jullie dit nou voorkomen? Is dit te voorkomen? Of ga je dit vaker zien? En het liefst zou je zeggen, nee, dit gaat nooit meer voorkomen. Iedereen gaat keurig op anderhalf meter. Maar je weet ook dat dat niet zo is. Ik bedoel, dat weet je naar een paar belletjes intern. Dit gaat waarschijnlijk vaker gebeuren. Je hebt mensen niet aan een touwtje. En ja, het laatste wat je moet doen, maar dat weet elke woordvoerder, je gaat daar niet over liegen. Dus je komt toch op een antwoord. Als er een moment is waarop veel mensen willen reizen, dan doen we er alles aan om die anderhalve meter vast te houden. We doen alles aan om mensen veilig en verantwoord te laten reizen met mondkapjes, et cetera. Maar uitsluiten is niet dat dit nog een keer kan gebeuren. En dat is de trigger voor heel veel ophef geweest. En dat heeft best lang geduurd, een paar maanden. En dat gaat een beetje met golfbeweging, totdat in december er heel nieuws van een reiziger een filmpje kreeg. Waarbij het bij een transfer doorgaat. Dus er waren helemaal geen mensen die van Nederland naar het buitenland gingen, maar mensen van het buitenland hier overstappen en verder vliegen. Dat het bij het doorgang behoorlijk druk was. Ik dacht ook toen ik die beelden zag: dit gaat gedoe opleveren. En zo geschieden. Dus dat was ergens in december. Het was enorm druk, maar er waren heel veel, en dat was precies op het alles was dicht in Nederland. De horeca was dicht, de winkels waren dicht, alles wat dicht. En je kreeg een beetje het beeld het enige dat open is, is Schiphol. En kijk, ze zou ook nog geen anderhalve meter afstand. En ja, dat heeft voor zoveel gedoe gezorgd, dat we op een gegeven moment ook met nieuws weer in contact zijn gekomen. En zij stelde wat vragen aan ons en op een gegeven moment heb ik de vraag teruggesteld: maar wat nou als Dick Benschap vanavond bij jullie het even zelf komt uitleggen, zou daar nog ruimte voor zijn? En dat was vrij last minute, maar dat kon. En dat was bij ons ook ingegeven omdat er vrij veel politieke druk was. De minister van Nieuwhuizen had er een en ander over gezegd dat ze onstemd was, maar achter het scherm was ons ook wel redelijk te versnagen als dit niet heel snel verandert, dan gaan wij eens kijken of we moeten ingrijpen. To heeft onze directeur bij nieuwshuur gezeten en ook vrij helder gemaakt tegenover iedereen, dit is niet wat wij willen. En hij heeft eigenlijk ook de oproep gedaan, ga alleen reizen als het echt strikt noodzakelijk is.

SPEAKER_00 33:02

Ja, en dan heb je gelukkig een directeur die gepok en gemazeld is door de media. Ja, hoe de hazenrennen. En last minute ook inderdaad naar nieuwshuur kan.

SPEAKER_01 33:13

Ja, want ik denk dat we de keuze om een uur of zeven s'avonds hebben gemaakt. Dus het was bij nieuws ook nog een beetje passen en meen. Misschien dat ze er zelfs iemand voor hebben afgezegd, maar dat weet ik niet meer zeker. Maar ja, dan hebben we enorm geluk met een directeur die het vertrouwen heeft om dat te doen, de ervaring heeft om dat te doen. Er zijn natuurlijk ook heel veel bedrijven die een directeur hebben denken. Ja, wacht eens even, zeven uur. De uitzending begint over drie uur. Moet ik nog een voorbereiding krijgen. Ik zit aan de Aardempen. En hoe we het nu doen, is hij stapt in de auto daar naartoe. We bellen wat met elkaar. En hij gaat daar zitten en het gaat goed.

SPEAKER_00 33:48

Was je ook bij buitenhof met hem? Nee, ik was niet mee. De roemruchte uitzending met Siewert?

SPEAKER_01 33:54

Nee, ik was niet mee. Hij gaat eigenlijk heel vaak zelf op pad. Dus wat we vaak doen is in de voorbereiding. Hij heeft heel. Hij is de CEO, dus hij weet precies hoe je het had vertellen. Dus eigenlijk is mijn voorbereiding voor hem helemaal niet heel vaak wat hij moet zeggen. Want dat weet hij zelf wel. Ik hoef hem niet te vertellen hoe Schiphol geleid wordt. Meestal wat ik qua voorbereiding doe, is helpen met feiten en cijfers. Wat zijn de laatste ontwikkelingen? Of dit zijn de andere gasten. Of denk even hier aan en je spart is wat over een woordje hier of een woordje daar.

SPEAKER_00 34:25

Wat zou een vraag kunnen zijn?

SPEAKER_01 34:27

Ja, dat soort dingen. En dan gaat hij er negen van de tien keer hetzelfde naartoe. En dan zit hij achter Seward en dan zie je hem knikken van.

SPEAKER_00 34:38

Mooie uitzending. In al je functies ben je woordvoerder geweest en je hebt ervaring in veel verschillende organisaties. Als het aan jou zou liggen, wat zouden we morgen moeten veranderen in dit vak? Ik heb er twee, mag dat ook?

SPEAKER_01 34:56

Graag. Ik denk voor woordvoerders zelf, en ik heb dat zelf gaandeweg ook een beetje los moeten laten, maar het idee dat je overal controle over kan hebben. Je kan media, en dat moet je ook niet willen, niet controleren. Je kan beïnvloeden, dat is je rol. Maar je kan niet. Je kan honderdduizend keer een interview voorbereiden met een directeur. Maar de praktijk is altijd anders. Ik denk ook niet dat je de ambitie moet hebben of intern moet uitschalen dat jij het wel controleert. Want dat is niet zo. Je beïnvloed het. En ik heb nu makkelijk praten, zeker met een CEO die zelf heel veel ervaring heeft, dus niet zenuwachtig van wordt. Dat scheelt natuurlijk ook heel erg. Maar je moet niet de ambitie hebben om media te controleren. Want daar zijn ze niet voor. Dat verbetert je relatie met hen niet. Je moet ook gewoon vertrouwen op de professionaliteit van journalisten. En heel veel journalisten zijn onwijs professioneel. En er komt heel vaak gewoon een prima interview uit. En ben je er altijd blij mee? Nee, dat niet. Maar het is net een beetje met voetbal. Op een gegeven moment gaan voetballers voetballen. En dan ontstaat er iets. Dat is allemaal niet van tevoren te regisseren. Dus ik vind het hele idee van controle uitoefenen op media. Ja, dat moeten we loslaten als boordvoerders.

SPEAKER_00 36:06

Wees er niet zo bang voor, wees er niet zo spastisch in. Nee, precies.

SPEAKER_01 36:10

En natuurlijk kan je proberen te beïnvloeden door middel van relaties die je hebt met journalisten of door verhalen, en dan komt een marketingtermaar in te steken. Natuurlijk, dat doe je. En dat is je rol, beïnvloeden controleren. En tweede is ook wel wantrouwen. En dat is wat jij zei, wees er niet zo bang voor. En wantrouwen is wel een beetje twee kanten op. Bedrijven kunnen journalisten wantrouwen, je ziet altijd uit op iets naars of iets vervelends. Er komt nooit een goed verhaal uit. Ze zijn uit op iets opvallends, iets nieuws, iets wat afwijkt van de norm. En andersom zijn er ook al journalisten die woordvoerders erg wantrouwen. En dat vind ik ook niet oké, of ook niet handig. Omdat ik denk, ik denk dat veel woordvoerders best bereid zijn om heel ver mee te gaan met verzoeken van journalisten. Maak ik nog een anekdote hebben. Een van de zaken waar ik het meest positief op terugkijk, eigenlijk, of waar ik een heel prettig gevoel bij had, goede samenwerking, zou ik bijna zeggen, maar dat is gevaarlijk. Ik zat bij de KNV en op een gegeven moment belde een journalist van de volkskrant mij op. Willem Veenstra was dat, en die zei, Hans, we hebben iets. Wij denken dat wij de eerste matchfixingzaak van Nederland hard hebben kunnen maken. En dat was een zaak over Ibrine Cargo, speler van Willem 2. En daar zou ik het graag met je over hebben. We gaan ermee komen. We gaan ermee komen, maar we willen eigenlijk ook heel graag een reactie van de KNV. Nou, dan zijn er twee dingen die je kan doen. En wat nog best wel vaak gebeurt is dat journalisten de kaarten tegen de borst houden. En overigens begrijp ik dat, want ze zijn bang dat dat verhaal een eigen leven gaat leiden of al gaat lopen voordat ze het hebben gehad. Maar hij nam me eigenlijk in vertrouwen en zei, kunnen we het over hebben? We hebben afgesproken, hij heeft me dat hele verhaal verteld, wat ze allemaal hadden. En in ruil daarvoor kreeg hij vrij uitgebreide reactie van onze directeur Gijs Dierong, destijds bij de KNV. En dat was iets waar iedereen. Gezien de omstandigheden, blijkbaar, journalistiek gezien, was een wereldprimeur, denk ik. Maar doordat er ook meteen een vrij uitgebreide toelichting bij zat van de KNV, hoe wij daarnaar keken, hoe wij datgene wat ze hadden gevonden wogen, wat we ermee gaan doen. Dat gaf eigenlijk een veel competer beeld dan denk ik, als hij me maar de helft had verteld. En dat wij toch een beetje terughoudend waren, wij zijn gezegd, ja, eerst maar eens even afwachten wat het artikel wordt, want misschien valt het mee en hebben we een overreactie. En dat zou ik best wel mooi vinden. Dus de les is dan over en weer wat meer openheid. Over wat meer openheid en vertrouwen. En als een journalist naar mij toe komt en die zegt van, ik heb iets en wat jullie ook doen, we gaan het überhaupt brengen. En daar is vaak ook geen sprake. Je houdt ook niks tegen, die illusie moet je niet hebben. Maar hoe meer je weet van tevoren, en ik begrijp dat niet altijd kan, hoe beter je daarop kan reageren. En wat je toch wel vaak ziet, is zo'n eerste reactie is dan een beetje half half. Of afhoudend van nou. We wachten het onderzoek af, of we gaan het eens goed bestuderen. Ik geloof dat niemand daar iets aan heeft. De krantenlezer heeft daar niks aan. De tv-kijker heeft er niks aan. Dus journalist. En als bedrijf heb je er ook niet zo heel van.

SPEAKER_00 39:27

Ik denk dat het je uiteindelijk misschien wel schaat, omdat je toch een beetje voor de lezer de luiken dichtgooien. En je dus niet transparant bent. Want waarom? Hoezo moet dat heel lang bestudeerd worden? Staat toch in de kant? Je kan het artikel toch lezen. Je hebt toch gehoord van de journalist wat er aan de hand is.

SPEAKER_01 39:47

Maar dat is dus niet altijd zo. Dus wanthouden beide kanten op iets een tandje minder, een beetje meer naar gezonde argwaan, misschien beter.

SPEAKER_00 39:56

Is het een spel tussen journalist en woordvoerder?

SPEAKER_01 40:01

Soms wel een beetje. En ik denk dat elke journalist en elke woordvoerder op een gegeven moment zet je even ga je toch een beetje acteren als de woordvoerder. En dan ben je een beetje de badkop als je een stuk terugkrijgt. Dan doe je een check op feitelijke onjuistheden. Ja, dat is een soort van spelletje. Maar ik moet zeggen, de beste producties die ik heb meegemaakt, is dat het dus geen spel is. Dat je gewoon eerlijk tegen elkaar zegt. Ik zeg soms ook tegen journalisten, dit is ons belang. Wij gaan niet meewerken aan deze reportage, omdat het er zoveel steker is dat bijvoorbeeld de vakbond iets mag zeggen over ons. Ja we hebben nul belang om daaraan mee te werken. Ja, journalisten begrijpen dat wel. Daar kan je heel moeilijk over doen.

SPEAKER_00 40:42

Ik zeg bij Albert Heijn regelmatig van wat wij ook doen, we verkopen hier geen stokbrood meer van. En dan gaat het niet alleen om stopbroden verkopen, maar het zegt iets over de mate waarin je meegaat met het faciliteren van journalisten. Op een gegeven moment moet je de afweging maken. Gaan we wel of niet het platform op om vliegtuigen opnieuw te fotograferen. Gaan we wel of niet naar een winkel toe. Gaan we wel of niet dit uitgebreide interview doen of deze reportage. Nee, we doen even niet mee. Het is altijd een keus. Gaan we wel of niet naar Zembla of naar Trosradar of naar. Nee, we doen even niet mee. Dank. Uitgebreid gesproken. Veel aan het woord geweest, veel onderwerpen de revue gepasseerd. Zijn we iets vergeten?

SPEAKER_01 41:33

Nee, volgens mij niet. Ik vond het leuk om mee te doen.

SPEAKER_00 41:36

Mooi. Gaan we het afronden. Dit was aflevering 12 van Onder Embargo, de podcast over kerstvoorlichting in de praktijk. En daarmee ook de laatste aflevering voor de zomer. De komende twee maanden ga ik op zoek naar interessante gesprekspartners voor in het najaar. En weet je of ben je wellicht een woordvoeren met een interessant verhaal voor een van de volgende afleveringen, mail of DM dan. Delen van deze aflevering mag natuurlijk, zoals altijd wil je onder embargo waarderen reten. Dat kan via Apple Podcast. Dan wil je inhoudelijk reageren. Voor het dan via de LinkedIn van Onder Embargo. Dank Hans voor de ontvangst tussen de banen van Schiphol in dank voor het luisteren allemaal, fijne zomer graag tot daarna.